अर्थ प्रणाली 
काठमाडौं । नेपाल चेम्बर अफ कमर्सले आइटी सफ्टवेयरसम्बन्धी एउटा युनिट खडा गरेर नेपालमा आइटी उद्योगको प्रवद्र्धन गर्नेबारे पहलकदमी सुरु गरेको छ । चेम्बरको आइटी सफ्टवेयर एण्ड टेक्नोलोजी कमिटीले आइटी इन्डष्ट्री मिट अप गरी यस पहलकदमीबारे सार्वजनिक गरेको हो । त्यसअन्तर्गत चेम्बरमा आइटी सेन्टर स्थापना गर्ने सोच र त्यसका लागि आइडिया एवम् लगानी बढाउने उद्देश्य लिइएको छ ।
इन्डष्ट्री मिट अपमा नेपाल चेम्बर अफ कमर्सका निवर्तमान अध्यक्ष राजेन्द्र मल्लले पब्लिक प्राइभेट पार्टनरशिपको अवधारणामा कम्पनी खडा गरेर आइटी उद्योगको विकासमा लाग्नुपर्ने प्रस्ताव गरे । नेपालबाट जलविद्युतको निर्यातभन्दा आइटीको निर्यात माथि जानसक्ने भन्दै उनले यो प्रस्ताव गरेका हुन् । मल्लले आइटीको काम गर्न कुनै बोर्डरको अवरोध नरहने भन्दै भने, ‘हामी एउटा भूपरिवेष्ठित देश हौं र समुद्रसँग हाम्रो लिंकेज छैन । यो आइटी उद्योगको लागि न समुद्र चाहिन्छ न हवाई सेवा नै ।’ उनले आइटी क्षेत्रको विकास गर्ने हो भने नेपालले अहिले कमाइरहेको अर्बाैंको कमाइ केही वर्षमै खर्बाैंमा पुग्ने दाबी गरे । उनले भने, ‘हामीले स्वदेशमै बसेर अन्तर्राष्ट्रिय ठूलाठूला सफ्टवेयर कम्पनीको काम गाउँको दूरदराजमा बसेर गर्न सक्छौं । सहरमा भाडा महँगो छ तर यो आइटीको काम आफ्नै गाउँ गाउँमा बसेर गर्न सकिन्छ । यसले गाउँका युवाहरुले अवसर पाउने तथा युवाहरुले सिक्दै पनि जाने र कमाउँदै पनि जाने गर्न सक्नेछन् ।’
करका झन्झट लगायतका कठिनाई हटाउन चेम्बरले पहल गर्ने भन्दै मल्लले सबैको हातेमालोमा आइटीलाई अगाडि बढाउनुपर्ने बताए ।
चेम्बर अध्यक्ष कमलेश अग्रवालले पनि पब्लिक क्षेत्रको एउटा कम्पनी तुरुन्तै ल्याउन कमिटीलाई आग्रह गरे । त्यसमा चेम्बरले आवश्यक सबै सहयोग गर्ने भन्दै अध्यक्ष अग्रवालले भने, ‘आइटी सफ्टवेयर टेक्नोलोजी कमिटीको चेम्बरलाई गहन सुझाव चाहिन्छ । नेपालमा आइटी क्षेत्रमा एक सय एक उत्कृष्ट प्रोफाइलहरू छन् । तर यी प्रोफाइलहरु छायाँमा परिरहेका छन् । चेम्बरको सुझाव छ पब्लिक क्षेत्रमा एउटा राम्रो कम्पनी तुरुन्तै लिएर आउनुहोस् । जसले जोखिम विविधिकरणका साथै चेम्बरका साथीहरुले पनि शेयर लगानी गर्ने अवस्था रहन्छ । त्यसमा चेम्बरले सबै सहयोग गर्दछ ।’
सबै क्षेत्रको डिजिटाइजेशनमा जोड दिँदै अध्यक्ष अग्रवालले भने, ‘अहिले डिजिटाइजेशनसँगै डिजिटल ट्रान्सफर्मेसनमा जानु आवश्यक देखिन्छ । सरकारले आगामी दशकलाई सूचना प्रविधिको दशक भनेर घोषणा गरेको छ । झन्डै ३० खर्ब आम्दानी कमाउने सरकारको योजना छ । यसलाई क्यास गर्न नसक्नु निजी क्षेत्रको कमजोरी हुनेछ । त्यसैले चेम्बर अफ कमर्स यसमा अगाडि बढिसक्यो । चेम्बरले आइटी कमिटीलाई अगाडि बढाउनुको उद्देश्य पनि यही हो ।’
चेम्बरलाई ठूलो टेक्नोलोजीमा अगाडि बढाउने उद्देश्यका साथ अगाडि बढिएको उनको भनाइ थियो । अध्यक्ष अग्रवालले यस कामलाई द्रुत अगाडि बढाउन कमिटीलाई निर्देशन दिएका छन् । एआईले अर्थतन्त्रमा भविष्यमा पार्नसक्ने प्रभावबारे अहिले नै अनुमान गर्न नसकिने भन्दै अग्रवालले जनशक्ति कटौतीमा यसले ठूलो भूमिका खेल्ने बताए । माइक्रोसफ्टले एआईको डाटा सेन्टर बनाउन मात्रै ८० बिलियन डलर लगानी गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको बाहिर आएको विषय उजागर गर्दै अध्यक्ष अग्रवालले यति ठूलो विदेशी लगानी आउनुलाई अर्थपूर्णरुपमा हेर्नुपर्ने बताए ।
२००७ सालदेखिको चेम्बरको इतिहासको सम्झना गर्दै उनले चेम्बरलाई सबैले विश्वास गर्ने र लगानीको समस्या नपर्ने दाबी गरे । चेम्बरले आइटीबारेको नीति निर्माण र करका दर कम गर्ने विषयमा आवश्यक पहलकदमी लिने उनले विश्वास दिलाए । चेम्बर अफ कमर्स आइटी टेक्नोलोजीबारे विदेशमा शाखा खोल्नु परेमा पनि आवश्यक सहयोग गर्न तयार रहेको उनको धारणा थियो ।
आइटी इन्डस्ट्री मीट अपमा चेम्बरको आइटी सफ्टवेयर एण्ड टेक्नोलोजी कमिटीका सभापति विज्ञान श्रेष्ठले यस क्षेत्रको विकासमा सबै क्षेत्रको आइडिया र सहकार्य आवश्यक पर्ने बताए । कोही एक व्यक्तिको आवाजभन्दा चेम्बरको संयुक्त आवाजमार्फत आइटी र सफ्टवेयर क्षेत्रको उजागर गर्दै उल्लेख्य काम गर्ने योजना श्रेष्ठले सुनाए । चेम्बरमा आइटी सेन्टर स्थापना गर्ने सोच र त्यसका लागि आइडिया र लगानी बढाउने आवश्यकतामा उनले जोड दिएका छन् ।
