विमल धमला, सुनचाँदी व्यवसायी 
काठमाडौं । विमल धमला (विश्वकर्मा) सुनचाँदी व्यवसायमा चर्चित नाम हो। बुवा अमृतमान र आमा फुलमाया विश्वकर्माका छोरा विमल सुनचाँदी व्यवसायलाई व्यवस्थित, मर्यादित र सम्मानित बनाउने उद्देश्यका साथ यस क्षेत्रमा आबद्ध भएका हुन् । हजुरबुवा र बुवाले गर्दै आएको परम्परागत व्यवसायलाई आधुनिक, वैज्ञानिक र प्रविधिमैत्री बनाउँदै नयाँ पुस्तामा हस्तान्तरण गर्ने स्पष्ट उद्देश्य उनको छ।
२०५३ सालदेखि पाँचथरको फिदिममा कालिगढका रूपमा यस पेशामा प्रवेश गरेका उनी २०५४ सालदेखि स्वयं व्यवसायीका रूपमा स्थापित भए । प्रस्तुत छ करिब २९ वर्ष लामो व्यवसायिक यात्रामा उनले हासिल गरेका अनुभव, सिकाइ र भोगाइलाई केन्द्रमा राखेर गरिएको कुराकानीको सम्पादित अंशः
सुनचाँदी व्यवसाय र संघ–संस्थामा रहेर लामो समय काम गर्दा के–के सिक्नुभयो ?
सुनचाँदी व्यवसायमा लागेर मैले सबैभन्दा ठूलो कुरा ग्राहकको विश्वास जित्न सफल भएँ। ग्राहकले हामीमाथि गरेको विश्वास नै हाम्रो सबैभन्दा ठूलो पूँजी रहेछ भन्ने कुरा मैले यही व्यवसायबाट सिकें। ग्राहकको विश्वास नै वास्तविक सफलता हो भन्ने अनुभूति मैले जीवनभरका लागि आत्मसात् गरेको छु।
यस व्यवसायले मलाई इमानदारी, अनुशासन, धैर्य, पारदर्शिता र जिम्मेवारीका साथ काम गर्न सिकाएको छ। बजारको उतारचढाव बुझ्दै सही समयमा सही निर्णय लिन, ग्राहकको आवश्यकता पहिचान गरी गुणस्तरीय सेवा दिन तथा दीर्घकालीन सम्बन्ध निर्माण गर्न पनि यही व्यवसायले सिकाएको हो।
सुनचाँदी व्यवसाय केवल गहना किनबेच गर्ने पेशा मात्र होइन। यो हाम्रो संस्कृति, परम्परा, विश्वास, कला, सीप, गुणस्तरीय सेवा र व्यावसायिक नैतिकतासँग जोडिएको सम्मानित व्यवसाय हो। त्यसैले म सधैं ग्राहकको विश्वासलाई पहिलो प्राथमिकतामा राख्छु।
समग्रमा यो पेशाका राम्रा र नराम्रा पक्ष के–के छन् ?
सुनचाँदी व्यवसाय परम्परागत, सम्मानित र सीपमा आधारित व्यवसाय हो। यसले स्वरोजगार र रोजगारी सिर्जना गर्ने अवसर दिन्छ। राम्रो आम्दानी र उद्यम विस्तारको सम्भावना पनि उत्तिकै रहेको छ। देशको अर्थतन्त्रमा योगदान पुर्याउने तथा निर्यातको सम्भावना बोकेको व्यवसाय भएकाले यसको महत्व अझ बढेको छ।
यद्यपि केही चुनौती पनि छन्। सुनचाँदीको मूल्यमा हुने उतारचढाव, चोरी–डकैती तथा सुरक्षा जोखिम, उच्च लगानीको आवश्यकता, नक्कली गहनाको कारोबार, अवैध व्यापार, बजार प्रतिस्पर्धा तथा नीतिगत परिवर्तन र कर प्रणालीको प्रभावले व्यवसायीलाई चुनौती थपेको छ।
समग्रमा हेर्दा अवसर र चुनौती दुवै भएको व्यवसाय हो। इमानदारी, सीप, गुणस्तर र ग्राहकको विश्वास कायम राख्न सके यो व्यवसाय दीर्घकालीन रूपमा सम्मानजनक र सफल बन्न सक्छ।
सरकार, संघ–महासंघ र उपभोक्ताले यो व्यवसायको उन्नयनका लागि के गर्नुपर्छ ?
सुनचाँदी व्यवसायको दिगो विकासका लागि सरकार, व्यवसायी, महासंघ र उपभोक्ता सबै पक्षको साझा जिम्मेवारी आवश्यक छ। व्यवसायलाई व्यवस्थित, मर्यादित, विश्वसनीय र प्रतिस्पर्धी बनाउन सबै पक्षले आफ्नो भूमिका इमानदारीपूर्वक निर्वाह गर्नुपर्छ।
सरकारले व्यवसायमैत्री नीति निर्माण गर्नुपर्छ। तस्करी तथा अवैध कारोबारलाई कडाइका साथ नियन्त्रण गर्नुपर्छ। कर प्रणालीलाई सरल, पारदर्शी र व्यवहारिक बनाउँदै सुनको आपूर्ति सहज बनाउनुपर्छ, ताकि व्यवसायीले निर्धक्क भएर लगानी गर्न सकून्।
व्यवसायीहरूले इमानदारी, पारदर्शिता र व्यावसायिक नैतिकतालाई प्राथमिकता दिनुपर्छ। गुणस्तरीय तथा शुद्ध गहनाको बिक्री, अनिवार्य बिलिङ, आधुनिक प्रविधिको प्रयोग, दक्ष जनशक्ति उत्पादन तथा ग्राहकप्रति सम्मानजनक व्यवहारमार्फत उपभोक्ताको विश्वास अझ मजबुत बनाउनुपर्छ।
महासंघले व्यवसायीहरूको हकहित संरक्षण गर्दै सरकारसँग निरन्तर समन्वय गर्नुपर्छ। व्यवसायीका लागि तालिम, क्षमता अभिवृद्धि तथा नयाँ पुस्तालाई आकर्षित गर्ने कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्छ।
उपभोक्ताले पनि दर्ता भएका तथा प्रमाणित पसलबाट मात्र सामान खरिद गर्नुपर्छ। अनिवार्य रूपमा बिल लिनुपर्छ र शुद्धता तथा गुणस्तर सुनिश्चित गर्न सचेत हुनुपर्छ। सरकार, व्यवसायी र उपभोक्ता तीनै पक्ष जिम्मेवार बनेमा यो व्यवसाय अझ सम्मानित र विश्वसनीय बन्न सक्छ।
सुनचाँदी व्यवसायमा नियमावली, कर तथा वर्तमान समस्याबारे तपाईंको धारणा के छ र यसको समाधान के हुन सक्छ ?
हामी न्यायोचित, स्पष्ट र व्यवहारिक कर तथा नियमावलीको पक्षमा छौं। हामी करको विरोधी होइनौं, तर व्यवसायमैत्री र स्थिर कर नीति आवश्यक छ।
अवैध कारोबारलाई कडाइका साथ नियन्त्रण गरी कानुनी रूपमा व्यवसाय सञ्चालन हुने वातावरण बनाउनुपर्छ। सरकार र व्यवसायीबीच निरन्तर संवाद र सहकार्य हुन सके यस क्षेत्रका अधिकांश समस्या समाधान गर्न सकिन्छ। त्यसबाट व्यवसायी, उपभोक्ता र राज्य तीनै पक्ष लाभान्वित हुनेछन्।
सुनचाँदी तथा आभूषण व्यवसायलाई थप मर्यादित र व्यवस्थित बनाउन के गर्नुपर्छ ?
सुनचाँदी तथा आभूषण व्यवसाय केवल सौन्दर्यसँग मात्र सम्बन्धित विषय होइन। यो संस्कृति, परम्परा, रोजगारी र अर्थतन्त्रसँग पनि प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको क्षेत्र हो।
यसलाई थप मर्यादित र व्यवस्थित बनाउन पारदर्शी नीति, गुणस्तरको सुनिश्चितता, व्यवसायीहरूको उत्तरदायित्व, उपभोक्ता संरक्षण तथा राज्यको सहजीकरण आवश्यक छ। यसबाट व्यवसायप्रतिको विश्वास अझ बलियो बन्नेछ।
तपाईंले पाँचथरमा लामो समय अध्यक्ष, महासंघको केन्द्रीय सदस्य, सचिव हुँदै अहिले महासचिवको जिम्मेवारी सम्हालिरहनुभएको छ। व्यवसाय र कालिगढहरूको हितमा के गर्नुभयो, आगामी योजना के छन् ?
मैले सुनचाँदी व्यवसायी संघ पाँचथरको अध्यक्ष, महासंघको केन्द्रीय सदस्य, सचिव तथा हाल महासचिवको जिम्मेवारीमा रहँदा व्यवसायी, कालिगढ र उपभोक्ताबीच विश्वासको वातावरण निर्माण गर्न निरन्तर पहल गरेको छु।
व्यवसायलाई व्यवस्थित, पारदर्शी र मर्यादित बनाउन तथा कालिगढहरूको सीप विकास, सम्मान, सुरक्षा र सामाजिक संरक्षणका विषयलाई प्राथमिकताका साथ उठाएको छु। उपभोक्ताले शुद्ध, गुणस्तरीय र विश्वसनीय गहना पाउने वातावरण बनाउन पनि निरन्तर आवाज उठाउँदै आएको छु।
आगामी दिनमा व्यवसायलाई प्रविधिमैत्री, पारदर्शी र प्रतिस्पर्धी बनाउने, कालिगढहरूको क्षमता अभिवृद्धि गर्ने, सीप विकास तथा सामाजिक सुरक्षाका कार्यक्रम विस्तार गर्ने, युवा पुस्तालाई यस पेशातर्फ आकर्षित गर्ने तथा उपभोक्ताको हितलाई केन्द्रमा राखेर नीति सुधार र बजार व्यवस्थापनमा प्रभावकारी भूमिका निर्वाह गर्ने मेरो स्पष्ट योजना छ।
मेरो विश्वास छ—व्यवसायी बलियो भए कालिगढ सुरक्षित हुन्छन्, कालिगढ सुरक्षित भए गुणस्तरीय उत्पादन हुन्छ, र गुणस्तरीय उत्पादनले उपभोक्ताको विश्वास अझ मजबुत बनाउँछ।
कालिगढ मजदुरहरूको अवस्था कस्तो छ र उनीहरूको विकासका लागि के गर्दै हुनुहुन्छ ?
कालिगढ मजदुरहरूका लागि प्रभावकारी तथा रोजगारीमुखी कार्यक्रम सञ्चालन गर्न हामी प्रतिबद्ध छौं। सरकार, व्यवसायी र कालिगढबीच समन्वय गरेर उनीहरूको सीपलाई अझ सम्मानित, सुरक्षित र दीर्घकालीन बनाउने दिशामा निरन्तर पहल गरिरहेका छौं।
कालिगढहरूको सीप विकास, सामाजिक सुरक्षा, व्यावसायिक सम्मान तथा क्षमता अभिवृद्धिका कार्यक्रमलाई प्राथमिकतामा राखेका छौं। हाम्रो विश्वास छ, कालिगढ बलियो भएमात्र सुनचाँदी व्यवसाय बलियो हुन्छ। त्यसैले कालिगढको हित नै हाम्रो पहिलो प्राथमिकता हो।
