अर्थ प्रणाली 
काठमाठौं । खोकी भनेको कुनै अर्काे रोग होइन । यो कुनै रोगको लक्षण हो । सर्दी, निमोनिया, दम, चिसो, टी.वी. लगायत फोक्सोको बिरामी भएमा पनि खोकी लाग्न सक्दछ ।
खोकीले प्रायः गरेर बच्चादेखि वृद्धवृद्धाहरु सबैलाई सताउने गर्दछ । यो एक सामान्य रोगजस्तै सबैलाई लाग्दछ । तर हेलचेक्र्याँई गरिएमा जटिल अवस्था ननिम्तेला भन्न सकिन्न । त्यसैले आफ्नो स्वास्थ्यको बारेमा बेलैमा ध्यान दिनुपर्दछ ।
विशेषत खोकी लागेको बेलामा हामीले घरायासी हिसाबले के–कस्ता खाना खाने र कसरी बच्ने भन्नेमा ध्यान दिनुपर्दछ ।
खोकी लागेको बेलामा कस्तो खाना खाने ?
१. दिनमा २–३ लिटर जति मनतातो पानी खाने ।
२. अदुवा, दालचिनी, ल्वाड, मिश्री, सुकुमेल चुसेर बस्ने ।
३. तिर्खा लाग्दा तातो पानी खाने चिसो पानी चाहीँ नखाने ।
४. बाख्राको दुध, चिया, कफी, तातो पानीमा ग्लुकोज मिसाएर पिउने ।
५. फलफूलमा खकार सजिलै बाहिर ल्याउने जस्तै सुन्तला, मौसम, मेवा, खरबुजा जस्ता फलफूल खाने ।
खोकी लाग्दा अपनाउनुपर्ने उपायहरुः
१. धुम्रपान गर्ने बानी छ भने यसलाई छोडिहाल्नुपर्दछ ।
२. गर्मी ठाउँबाट जाडो र जाडो ठाउँबाट गर्मीमा एकैपटक प्रवेश नगर्ने ।
३. झ्याल ढोका बन्द गरेर हिटर चलाएर नसुत्ने ।
४. शरीरलाई चिसो पानीबाट भिज्न जोगाउने ।
५. नुहाउँदा प्रायःजसो तातो पानीले नुहाउने ।
६. पातलो कपडा लगाएर धेरै चिसो ठाउँमा नजाने ।
७. फ्रिजको चिसो पानी नखाने ।
८. चिसो खानेकुरा जस्तै बरफ, आइसक्रिम आदि नखाने ।
९. धुलोमा नजाने यदि धुलो उडेको स्थानबाट आवतजावत गर्न परेमा मुख र नाकलाई छोप्नेगरी माक्स लगाउने ।
१०. तेलमा तारेका खानेकुरा र जंक फुड (पास्ता, चिम्स, कुरकुरे, प्याक गरिएका स्नयाक्स लगायत) नखाने ।
खोकी रोक्नका लागि मनतातो पानीमा नुन राखेर कुल्ला गर्ने, घाँटी सुख्खा गराउन नदिन बेला बेलामा मह खाने, अदुवा राखेको चिया पिउने, कागती राखेको पानी पिउने लगायत उपाय अपनाउन सकिन्छ । कतिपय अनुसन्त्रानले एक वर्षभन्दा कम उमेरका बालबच्चाहरुलाई मह दिनु उचित नहुने पनि बताएको छ ।
(हामीले यो सामाग्री हाम्रो घरको डाक्टरबाट लिएका हौं)
